Tradycje na Mazurach - w Ełku i okolicach

 Teresa Romanowska, Ełk

Zofia Wróbel z Baran koło Ełku - za jej sprawą zwyczaje i obrzędy podlaskie przekazywane są następnym pokoleniom nie tylko na Mazurach

Pani Zofia Wróbel z domu Opacka urodziła się w 1927r. Całe dzieciństwo i młodość mieszkała we wsi Chraboły koło Knyszyna. W roku 1946 wyjechała wraz z rodzicami do miejscowości Barany koło Ełku, a w 1948 r. wyszła za mąż za Władysława Wróbla, którego rodzina, pochodząca spod Pułtuska, pozostała tu po wojnie, gdyż była wywieziona na przymusowe roboty w Prusach Wschodnich.

To właśnie jest specyfika naszych wielokulturowych Mazur. Po wojennej zawierusze ludzie pochodzący z różnych regionów przywieźli tu swoja kulturę.

Pani Zofia zarówno w swoim domu rodzinnym, jak i po wyjściu za mąż kultywowała tradycje, w których wyrosła. Były to tylko niektóre tradycje spośród tych, które pamięta do dziś z domu swojej babki. Niektóre, archaiczne, zanikły już w domu matki, inne, wymagające udziału szerszej społeczności nie mogły być kultywowane na Mazurach, gdzie po wojnie nastąpiło zderzenie różnych kultur, gdyż przyjechali tu ludzie z różnych regionów, a także żyli przedwojenni mieszkańcy tych ziem.

W roku 1989 pani Wanda Kochanowska, ówczesna kierowniczka Domu Kultury w Nowej Wsi Ełckiej założyła zespół śpiewaczy Zielona Dąbrowa, do którego zapisała się też pani Zofia Wróbel. Wkrótce potem powstał teatr obrzędowy o tej samej nazwie złożony w większości z członków grupy śpiewaczej. Pani Zofia Wróbel zaczęła pisać scenariusze dla tego teatru opierając się o własne wspomnienia jeszcze z domu babki (archaiczne), a także późniejsze, z domu rodziców. Powstało 10 scenariuszy opisujących zwyczaje doroczne i rodzinne regionu podlaskiego kultywowane w Chrabołach koło Knyszyna. A oto tytuły scenariuszy autorstwa p. Z. Wróbel ułożone nie chronologicznie, jak powstawały, lecz tak, aby pokazać, że scenariusze te wyczerpują wielość zagadnień roku obrzędowego i zwyczajów rodzinnych:

1. Obrzęd wigilijny

2. Dzień św. Szczepana

3. Święte wieczory

4. Pierwszy dzień Wielkiej Nocy

5. Obrzęd Zielonoświątkowy

6. Tłoka (zaloty)

7. Dziewosłęby, czyli swaty

8. Wianek (ostatni wieczór przed ślubem u panny młodej na Podlasiu)

9. Wesele podlaskie z Chraboł

10. Ubieranie dziecka przed chrztem

Przedstawienie „Dziewosłęby czyli swaty” zostało wyróżnione na XV Ogólnopolskim Sejmiku Teatrów Wsi Polskiej w Tarnogrodzie w roku 1998. Pani Zofia Wróbel uczestniczyła także jako aktorka w innych przedstawieniach: „Zabawa u Zosi Władkow”, w przedstawieniach dożynkowych. Śpiewa też w zespole Zielona Dąbrowa. Na dożynki każdego etapu, od gminnych po diecezjalne, co roku wykonuje równiankę lub wieniec. Na przedstawienia, pokazy, a także wystawy wykonuje własnoręcznie rekwizyty. Oto niektóre z nich: korowaj weselny, ciasto na Wielkanoc, palma, jajka farbowane w „cebulaku”, ozdoby choinkowe, „zasypka” dla niemowląt z próchna.

Oprócz przedstawień teatru obrzędowego pani Zofia Wróbel bierze udział w pokazach dawnych zajęć i czynności organizowanych początkowo w Domu Kultury w Nowej Wsi Ełckiej, obecnie w izbie regionalnej „W chacie naszej Babuni” przy Szkole Podstawowej w Nowej Wsi Ełckiej, a także w Oratorium u księży Salezjanów w Ełku i warsztatach nad jeziorem w Ełku organizowanych przez Fundację Dziedzictwo Nasze. Pokazywała młodemu pokoleniu, jak dawniej darto pierze, wykonywano ozdoby choinkowe, palmy wielkanocne, szydełkowano oraz jak pielęgnowano noworodka.

W roku 1998 p. Zofia Wróbel wzięła udział w konkursie „Losy nasze” organizowanym przez Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie. Ten pamiętnik, obok scenariuszy przedstawień, jest kopalnią wiadomości o dawnym życiu i obyczajach. W roku 2006 pani Zofia Wróbel została finalistką V Edycji Plebiscytu Gazety Olsztyńskiej i Dziennika Elbląskiego na tytuł Kobiety Niezwykłej.

Uważam, że swoim życiem i działalnością pani Zofia Wróbel na miano Kobiety Niezwykłej w całej pełni zasłużyła.



 

 


Kontakt:
DZIEDZICTWO

 


  • Strona główna
  • Mazury
  • Mazury a tradycje
  • Kultura
  • Kultura a religia
  • Religijność ludowa
  • Tradycje doroczne na Mazurach
  • Adwent
  • Boże Narodzenie
  • Karnawał
  • Wielki Post
  • Przygotowania do Świąt Wielkanocnych
  • Wielkanoc
  • Majowe i majówki
  • Czerwiec - zwyczaje okresu przesilenia letniego
  • Zwyczaje rolnicze
  • Zwyczaje jesienne
  • Wiano panny młodej
  • VI Konkurs na palmę i pisankę wielkanocną
  • Zajęcia "Jak to dawniej
  • Nowa Wieś 2011 - galeria
  • Nowa Wieś 2011 - galeria - 02
  • galeria
  • Kontakty międzyludzkie ...
  • kontakty_galeria
  • kontakty_galeria_05


    Posiadasz nadmiar wiedzy i chciałbyś podzielić się nią z innymi?
    A może sam masz pytania, na które nie znasz odpowiedzi. Zobacz: Odpowiedz.pl

    Witryna dla uczniów, studentów, rodziców i nauczycieli - Odpowiedz.pl
    Odpowiedz.pl



  •